مقدمه: پرورش قدرت تفکر یکی از اهداف اصلی آموزش محسوب می شود. تفکر در مورد تفکر در راستای بهبود فرایند فکر، در قلب تفکر انتقادی جای دارد. هدف از این پژوهش، بیان و بررسی تعاریف متعدد و مختلف از تفکر انتقادی است.روش ها: این پژوهش یک مطالعه مروری بر برخی مقالات منتشر شده در زمینه تفکر انتقادی از سال های 1990 تا 2007 است.نتایج: صاحب نظران گوناگون از اصطلاحات متفاوتی برای تشریح کار کرد و فعالیت های تفکر انتقادی بهره جسته اند. در حالی که تعاریف ارائه شده به شناسایی ابعاد مختلف مفهوم تفکر و اندیشه انتقادی پرداخته اند، خط سیر مربوط به تفکر انتقادی مشخص و واضح است، یعنی ارزیابی و تجزیه و تحلیل کردن محتوای یک موضوع در دست بررسی به منظور فهم محتوای آن که از طریق یک فرایند بازنگری دقیق و نیرومند انجام می گیرد.نتیجه گیری: تفکر انتقادی یک نوع تفکر هدف مند، منطقی و تعمق آمیز است که برای تصمیم گیری، حل مسائل و تسلط بر مفاهیم صورت می پذیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

از آنجا که داستان پایه اصلی تفکر و ارتباط است، یکی از ابزارهای پرورش تفکر نقادانه به شمار می رود. از این رو در این پژوهش، پس از تبیین مؤلفه های تفکر انتقادی و معرفی معیارهای ارزیابی داستان، به روش تحلیل مضمون به بررسی و ارزیابی 30 داستان نوجوان در گروه سنیِ 12 تا 15 سال، مربوط به سال های 90 تا 98، در سه گرایش رسمی، نخبه گرا و بازارپسند، اعم از تألیف یا ترجمه پرداخته شد تا داستان های برخوردار از محتوای فکری و دارای ظرفیت تقویت تفکر انتقادی شناسایی شود. معیارهایی که مبنای تحلیل و ارزیابی قرار گرفتند شامل پرسش گری، استدلال و رزی، داوریِ مستند، تجزیه و تحلیل، حل مسئله، هم ذات پنداری، درون مایه فلسفی، کند و کاو اخلاقی، و گفت وگوی هدف مند هستند. آنها از دیدگاه های متخصصان حوزه تفکر انتقادی، همچون چت مایرز، رابرت فیشر، رابرت انیس، ریچارد پاول و پیتر فسیونه، استخراج شده اند. نتیجه این پژوهش نشان می دهد که تنها چهل درصد از داستان های بخش نخبه گرا و بازارپسند و ده درصد از داستان های بخش رسمی از محتوای فکری برخوردار، و دارای ظرفیت تقویت تفکر انتقادی هستند.

با توجه به اهمیت تفکر انتقادی در آموزش و تاثیر آن در جامعه، هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه است. پس از همگن سازی شرکت کنندگان در پژوهش از نظر سطح بسندگی زبان انگلیسی و فارسی، 90 دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان نمونه انتخاب شدند. از این دانشجویان خواسته شد یک پاراگراف انگلیسی را به فارسی و یک پاراگراف فارسی را به انگلیسی ترجمه کنند. همچنین، از این گروه درخواست شد تا به آزمون تفکر انتقادی واتسون- گلاسر پاسخ دهند. در این پرسش نامه مولفه های اصلی تفکر انتقادی عبارت اند از: استنباط، شناسایی مفروضات، استنتاج، تعبیر و تفسیر، ارزش یابی. نتایج نشان داد که میان تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه ارتباط معناداری وجود دارد و افراد برخوردار از تفکر انتقادی بالاتر، توانایی بهتری در ترجمه داشتند. همچنین، تحلیل رگراسیون نتایج بیانگر این بود که تفکر انتقادی و برخی از سازه های آن می توانند عملکرد افراد را در ترجمه انگلیسی به فارسی و برعکس پیش بینی کنند. درپایان، پیشنهادهایی برای گسترش مهارت در تفکر انتقادی در دانشجویان ارائه شده است.

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر تفکر انتقادی دانش آموزان پایه پنجم دبستان بود. در یک طرح آزمایشی از بین دانش آموزان پنجم دبستان شهر سنندج 80 نفر (40 دختر و 40 پسر) به عنوان نمونه آماری به صورت خوشه ای انتخاب شدند و بطور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 15 جلسه و هر جلسه یک ساعت آموزش تفکر دریافت نمودند. تفکر انتقادی دانش آموزان هر دو گروه (آزمایش و کنترل) در دو مرحله پیش و پس از آموزش با ابزار آزمون سطحX  کرنل مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شد. نتایج بیانگر این بود که آموزش تفکر تاثیر معنی داری بر افزایش تفکر انتقادی دارد. تفکر انتقادی می تواند از طریق آموزش مستقیم تفکر در کلاس و مشارکت آزمودنی ها در بحث ها و فعالیت های کلاسی و نیز درگیر نمودن آنها در فرایند تفکر، افزایش یابد.

مقدمه و هدف: تفکر انتقادی (Critical Thinking)، فعالیت و فرایند ذهنی پیچیده و گسترده ای است، از این رو تعریف واحدی از آن وجود ندارد. اینس (Ennis 1985) تفکر انتقادی را به عنوان تفکر منطقی و مستدلی تعریف می کند که مرکز توجه آن تصمیم گیری و قضاوت در مورد باورها یا اعمال است. از نظر انیس وقتی یک نفر کوشش می کند تا مباحث را دقیقا تحلیل کند، مدارک معتبری را جستجو کند و به نتیجه گیری های معتبری برسد، تفکر انتقادی خواهد بود. به طور کلی تفکر انتقادی را می توان شامل یادآوری حقایق به کارگیری منطق و استدلال، طرح سوالات کلیدی و تجزیه و تحلیل تمامی اطلاعات دانست.مرور مطالعات: تفکر انتقادی به عنوان جزء مکمل پرستاری شناخته شده است. تفکر انتقادی برای پرستاری امن، شایسته و ماهرانه ضروری است. اگر پرستار تلاش کند که تنها از اطلاعاتی که در دانشکده یا از طریق کتابها کسب کرده در عمل استفاده کند باید حجم گسترده ای از دانش را به کار گیرد و رشد سریع و مستمر این دانش باعث می شود پرستار نتواند فرد ورزیده و موثری باشد. برخی از مهارتهای شناختی که در تفکر انتقادی به کار گرفته می شود عبارتند از: -1 آنالیز یا تحلیل انتقادی: مجموعه ای از پرسشهایی است که فرد می تواند در مورد یک ایده یا یک موقعیت خاص داشته باشد تا ایده ها و اطلاعات ضروری را تعیین و از موارد زائد آن چشم پوشی کند. روش سوال و جواب سقراطی شیوه ای برای تحلیل انتقادی است. پرستاران باید مواقعی از جمله موارد زیر از پرسش سقراطی استفاده نمایند: هنگام گوش دادن به گزارش پایان شیفت، مرور کردن تاریخچه یا سیر بیماری، برنامه ریزی مراقبت یا بحث با همکاران در مورد مراقبت از مددجو. -2 استدلال استقرایی و استدلال قیاسی: استدلال استقرایی عمومیت سازی یا کلیت دادن است که از مجموعه ای از حقایق یا مشاهدات به وجود می آید. مثلا پرستار مشاهده می کند پوست مددجو خشک شده، توگور پوست کاهش پیدا کرده و چشمهای او گود رفته است. از این اطلاعات پراکنده این نتیجه کلی را می گیرد که مددجو دهیدراته است. استدلال قیاسی برعکس استقرایی از کل به جزء (یا موارد خاص) می رسد. پرستار با یک قالب مفهومی آغاز می کند و وضعیت مددجو را در ارتباط با این قالب خاص توصیف می نماید. مثلا پرستاری که از قالب نیازهای مازلو استفاده می کند اطلاعات راجع به مددجو را طبقه بندی کرده و مشکلات مددجو را به صورت نیازهای حمایتی تغذیه ای یا دفعی تعریف می کند.بحث و نتیجه گیری: پرستاران بسیاری تصمیمات جزیی را از روی عادت و با کمترین تفکر اتخاذ می کنند. مهارتهای روانی حرکتی نیز در پرستاری اغلب نیاز به تفکر کمی دارد، اما به هر حال پرستاران در محیط هایی کار می کنند که دایما در حال تغییر است. مسایل مراقبتی مددجو ویژگیها و شرایط احتمالی بسیاری دارد و پرستار با موقعیتهای متفاوتی روبرو می شود که هر کدام نیاز به تصمیم گیری درست مطابق با آن شرایط را دارد، لذا داشتن تفکر انتقادی در پرستاری لازم و ضروری است.

مقدمه و هدف: تفکر انتقادی، از نظر ریچارد پانول عبارت است از: یک نوع تفکر هدفمند منحصر بفردی که متفکر به طور منظم و به طور عادتی، معیار و استانداردهایی مدبرانه را برای فکرکردن برقرار نمود، مسوولیت ساختار تفکر را می پذیرد، ساختار تفکر را بر اساس استانداردها هدایت می کند و تاثیر و کارایی تفکر را بر اساس هدف، معیار و استانداردها ارزیابی می کند.مرور مطالعات: تفکر انتقادی اساسا یک فعالیت مثبت می باشد و در واقع ارزیابی انتقادی از وضعیت و شرایط یک فرایند ضروری و مثبت برای رشد و تکامل در داخل هر جامعه و سازمان می باشد. تفکر انتقادی تنها به یادگیری در آموزش عالی مربوط نمی شود، بلکه همه فعالیتهای زندگی بزرگسالی، شامل روابط بین فردی و کار را نیز در بر می گیرد.این نوع تفکر، به عنوان جنبه مهمی از عملکرد حرفه ای در پرستاری، مامایی و بهداشت مورد توجه قرار گرفته است و بخصوص در بالین برای پرستاری امری حیاتی به شمار می آید. همچنان که پرستاری از حالت شغل به سمت حرفه پیشرفت نموده نیاز به مهارتهای شناختی و ارتباطی، پرستاران را از وظیفه محوری به سمت مهارت محوری مبتنی بر دانش پیشرفته سوق داده است.همراه با تکامل تدریجی چشم انداز پرستاری در بالین، پرستاران استقلال بیشتری پیدا نموده و یک تقاضای رو به رشد برای توسعه توانایی های تفکر انتقادی برای حل مشکلات و تصمیم گیری پیدا نموده اند. یکی از نقش های مهم پرستاری تصمیم گیری در مورد مراقبت از مددجو می باشد. پاسخ به این نیاز تصمیم گیری مستقل در بالین، آموزش پرستاری تاکید زیادی روی تفکر انتقادی دارد. لذا معلمین پرستاری باید قادر به تسهیل، توسعه و ایجاد آن در دانشجویان باشند.Brooktiled، یک چک لیست ده قسمتی را برای آموزش این نوع تفکر پیشنهاد می کند که عبارتست از: (1) تایید خود ارزشی متفکرین انتقادی، (2) گوش کردن همراه با توجه به متفکرین انتقادی، (3) حمایت از کوشش های متفکرین انتقادی، (4) انعکاس اعمال و عقاید آن، (5) برانگیختن افراد برای تفکر انتقادی، (6) ارزشیابی پیشرفت به طور منظم، (7) کمک به متفکرین انتقادی برای ایجاد شبکه، (8) معلم انتقادی بودن، (9) آگاه سازی افراد از اینکه چگونه آنها تفکر انتقادی را یاد بگیرند و ...، (10) مدل تفکر انتقادی. یعنی معلمین به عنوان مدلی از تفکر انتقادی عمل کنند.بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه مارتین در سال 2002، با عنوان «تئوری تفکر انتقادی در پرستاری» (شکل 1) که نشان داد، تفکر انتقادی و تصمیم گیری با میزان تخصص و تبحر بالینی افزایش می یابند و همچنین نتایج سایر مطالعات انجام شده، توصیه می گردد که در آموزش پرستاری، تفکر انتقادی در دانشجویان پرورش داده شود تا برای کارکردن در بالین بتوانند ماهرتر عمل نموده، بهتر تصمیم بگیرند و مستقل تر باشند.

مقدمه و هدف: آموزش تفکر انتقادی به دانشجویان باعث پیشرفت استقلال در تفکر شده و دانشجو را از نقش منفعل بودن باز می دارد. تکنیک تفکر انتقادی برای طراحی تحقیق و ارزیابی منابع ژورنالها و کتابها جهت استفاده در آن تحقیق بکار می رود. در بعضی موارد دانشجویان فقط به این موضوع فکر می کنند که کجا و چگونه اطلاعات دریافت کنند و یک طرح تحقیقاتی بنویسند. دانشجویان همچنین باید یاد بگیرند چگونه منابع را ارزیابی کنند و اینکه بدانند آیا منبع مورد نظر تحقیقاتی یا عمومی می باشد.مرور مطالعات: منابع تحقیقاتی و تخصصی معمولا روی عنوانهای خاص مثلا Ajn تاکید می کند ولی منابع عمومی مانند Time این چنین نمی باشند موقعی که کتاب یا مقاله ای مطالعه می شود نیاز به تمرکز بر چند نکته می باشد: -1 آیا مقاله یا کتاب تورش درد؟ -2 آیا زمینه یا سابقه نویسنده منجر به نتیجه گیری در ارتباط با مقاله شده است. -3 تخصص نویسنده چیست؟ آیا نویسنده مقاله در زمینه این مطالعه تخصص دارد؟ آیا مقاله یا کتاب یک اطلاعات زمینه ای در ارتباط با نویسنده می دهد؟ آیا نویسنده PHD در زمینه این موضوع دارد؟ نویسنده محقق یا پزشک است؟ -4 آیا مقاله تخصصی، تحقیقاتی است یا عنوان مورد علاقه عموم است؟ عناوین مورد علاقه عموم توسط متخصصین نوشته نمی شود. یک مقاله تحقیقاتی باید شامل یافته های تحقیق ، آمار و منابع باشد. -5 چگونه مقالات برای انتشار پذیرش شده اند؟ -6 آیا خلاصه ایی در شروع مقاله وجود دارد؟ -7 موقعی که کتاب جستجو می شود سوالهای زیر را باید در نظر داشت: الف) آیا نیاز به کتابهایی می باشد که مطالب یا تکنولوژی جدید را پوشش دهد. ب) آیا نیاز به کتابهایی با اطلاعات آماری جدید می باشد. ج) آیا نیاز به منابعی است که بیانگر روشهای جدید می باشد. در صورت وجود سوالات فوق باید به تاریخ انتشار کتاب توجه شود. نقطه نظر دیگر در ارتباط با تفکر انتقادی توانایی در خردکردن موضوع مورد تحقیق می باشد.بحث و نتیجه گیری: آموزش تفکر انتقادی باعث یادگیری تفکر مستقل شده و نقش متفکر و محقق بودن خویشتن را تقویت می کند.