مقدمه: پرورش قدرت تفکر یکی از اهداف اصلی آموزش محسوب می شود. تفکر در مورد تفکر در راستای بهبود فرایند فکر، در قلب تفکر انتقادی جای دارد. هدف از این پژوهش، بیان و بررسی تعاریف متعدد و مختلف از تفکر انتقادی است.روش ها: این پژوهش یک مطالعه مروری بر برخی مقالات منتشر شده در زمینه تفکر انتقادی از سال های 1990 تا 2007 است.نتایج: صاحب نظران گوناگون از اصطلاحات متفاوتی برای تشریح کار کرد و فعالیت های تفکر انتقادی بهره جسته اند. در حالی که تعاریف ارائه شده به شناسایی ابعاد مختلف مفهوم تفکر و اندیشه انتقادی پرداخته اند، خط سیر مربوط به تفکر انتقادی مشخص و واضح است، یعنی ارزیابی و تجزیه و تحلیل کردن محتوای یک موضوع در دست بررسی به منظور فهم محتوای آن که از طریق یک فرایند بازنگری دقیق و نیرومند انجام می گیرد.نتیجه گیری: تفکر انتقادی یک نوع تفکر هدف مند، منطقی و تعمق آمیز است که برای تصمیم گیری، حل مسائل و تسلط بر مفاهیم صورت می پذیرد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

از آنجا که داستان پایه اصلی تفکر و ارتباط است، یکی از ابزارهای پرورش تفکر نقادانه به شمار می رود. از این رو در این پژوهش، پس از تبیین مؤلفه های تفکر انتقادی و معرفی معیارهای ارزیابی داستان، به روش تحلیل مضمون به بررسی و ارزیابی 30 داستان نوجوان در گروه سنیِ 12 تا 15 سال، مربوط به سال های 90 تا 98، در سه گرایش رسمی، نخبه گرا و بازارپسند، اعم از تألیف یا ترجمه پرداخته شد تا داستان های برخوردار از محتوای فکری و دارای ظرفیت تقویت تفکر انتقادی شناسایی شود. معیارهایی که مبنای تحلیل و ارزیابی قرار گرفتند شامل پرسش گری، استدلال و رزی، داوریِ مستند، تجزیه و تحلیل، حل مسئله، هم ذات پنداری، درون مایه فلسفی، کند و کاو اخلاقی، و گفت وگوی هدف مند هستند. آنها از دیدگاه های متخصصان حوزه تفکر انتقادی، همچون چت مایرز، رابرت فیشر، رابرت انیس، ریچارد پاول و پیتر فسیونه، استخراج شده اند. نتیجه این پژوهش نشان می دهد که تنها چهل درصد از داستان های بخش نخبه گرا و بازارپسند و ده درصد از داستان های بخش رسمی از محتوای فکری برخوردار، و دارای ظرفیت تقویت تفکر انتقادی هستند.

با توجه به اهمیت تفکر انتقادی در آموزش و تاثیر آن در جامعه، هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه است. پس از همگن سازی شرکت کنندگان در پژوهش از نظر سطح بسندگی زبان انگلیسی و فارسی، 90 دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد به عنوان نمونه انتخاب شدند. از این دانشجویان خواسته شد یک پاراگراف انگلیسی را به فارسی و یک پاراگراف فارسی را به انگلیسی ترجمه کنند. همچنین، از این گروه درخواست شد تا به آزمون تفکر انتقادی واتسون- گلاسر پاسخ دهند. در این پرسش نامه مولفه های اصلی تفکر انتقادی عبارت اند از: استنباط، شناسایی مفروضات، استنتاج، تعبیر و تفسیر، ارزش یابی. نتایج نشان داد که میان تفکر انتقادی و توانایی در ترجمه ارتباط معناداری وجود دارد و افراد برخوردار از تفکر انتقادی بالاتر، توانایی بهتری در ترجمه داشتند. همچنین، تحلیل رگراسیون نتایج بیانگر این بود که تفکر انتقادی و برخی از سازه های آن می توانند عملکرد افراد را در ترجمه انگلیسی به فارسی و برعکس پیش بینی کنند. درپایان، پیشنهادهایی برای گسترش مهارت در تفکر انتقادی در دانشجویان ارائه شده است.

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش راهبردی تفکر بر تفکر انتقادی دانش آموزان پایه پنجم دبستان بود. در یک طرح آزمایشی از بین دانش آموزان پنجم دبستان شهر سنندج 80 نفر (40 دختر و 40 پسر) به عنوان نمونه آماری به صورت خوشه ای انتخاب شدند و بطور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 15 جلسه و هر جلسه یک ساعت آموزش تفکر دریافت نمودند. تفکر انتقادی دانش آموزان هر دو گروه (آزمایش و کنترل) در دو مرحله پیش و پس از آموزش با ابزار آزمون سطحX  کرنل مورد ارزیابی و مقایسه قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تجزیه و تحلیل شد. نتایج بیانگر این بود که آموزش تفکر تاثیر معنی داری بر افزایش تفکر انتقادی دارد. تفکر انتقادی می تواند از طریق آموزش مستقیم تفکر در کلاس و مشارکت آزمودنی ها در بحث ها و فعالیت های کلاسی و نیز درگیر نمودن آنها در فرایند تفکر، افزایش یابد.

زمینه و هدف: ارتقاء مهارتهای تفکر انتقادی یک هدف ضروری در آموزش عالی بخصوص آموزش پرستاری است. شرایط ناپایدار بالینی نیازمند پرستارانی با توانایی تصمیم گیری مناسب است که لازمه آن تفکر انتقادی می باشد. از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی مهارت های تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شد.روش بررسی: پژوهش حاضر مطالعه ای توصیفی از نوع مقطعی است. نمونه پژوهش 169 دانشجوی پرستاری بودند که به روش نمونه گیری طبقه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای مشتمل بر 2 بخش، ویژگی های دموگرافیک و "آزمون مهارتهای تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب" بود. داده ها با استفاده ازآزمون های آماری همبستگی اسپیرمن، همبستگی پیرسون، تی تست و آنالیز واریانس یکطرفه در نرم افزار SPSS نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: مهارت های تفکر انتقادی در کل دانشجویان پرستاری سه مقطع کمتر از 50 درصد (%32.8) بود و ارتباط معنی داری بین مقطع تحصیلی دانشجویان و نمره مهارتهای تفکرانتقادی و زیر مقیاس های آن با استفاده از آزمون ANOVA وجود نداشت (p>0.05).نتیجه گیری کلی: به نظر می رسد علی رغم تاکید بر لزوم ارتقا تفکر انتقادی دانشجویان در سطح آموزش عالی، بستر موجود در این زمینه از کفایت لازم برخوردار نبوده و نیازمند بازنگری می باشد.

هـدف این پژوهش، بررسی تاثیر یادگیری مشارکتی بر افـزایش تفکـر انتقـادی بود. برای ایـن منظور 60 دانشجوی دختر رشته ریاضی (30 نفر گـروه آزمـایشی و 30 نفر گـروه گواه) با استفاده از پرسشنامه تفکـر انتقادی او- سی- آر (OCR، 2000) آزمون شدند. پس یک واحد درسی در گـروه آزمایشی به شیوه مشارکتی و در گروه گواه به شیوه سخنرانی آموزش داده شـد. نتایج تحلیل کوواریانس چند متغبری نشان دادند که هر سه مهارت تفکر انتقادی (تحلیل انتقادی، اعتبار شواهد و ارزشیـابی انتقـادی) در گـروه آزمـایشی بیش از گـروه گواه بود. چگونگی تاثیر یادگیری مشارکتی بر مهارتهای تفکر انتقادی مورد بحث قرار گرفت.

تفکر انتقادی از نظر ریچارد پائول عبارت است از: نوعی تفکر هدفمند منحصر به فردی که متفکر به طور منظم و به طور عادتی، معیار و استانداردهایی مدبرانه را برای فکر کردن برقرار نموده، مسوولیت ساختار تفکر را می پذیرد و آن را بر اساس استانداردها هدایت می کند و تاثیر و کارایی تفکر را بر اساس هدف، معیار و استانداردها ارزیابی می کند.تفکر انتقادی یک فعالیت مثبت است و در واقع ارزیابی انتقادی از وضعیت و شرایط، فرایندی ضروری و مثبت برای رشد وتکامل در داخل هر جامعه و سازمان می باشد. تفکر انتقادی تنها به یاد گیری در آموزش عالی مربوط نمی شود، بلکه همه فعالیت های زندگی شامل روابط بین فردی و کار را نیز در بر می گیرد.این نوع تفکر، به عنوان جنبه مهمی از عملکرد حرفه ای در پرستاری، مامایی و بهداشت مورد توجه قرار گرفته و به ویژه در عرصه های بالینی برای پرستاری امری حیاتی به شمار می اید. همچنان که پرستاری از حالت شغل به سمت حرفه پیشرفت داشته است، نیاز به مهارت های شناختی و ارتباطی، پرستاران را از وظیفه محوری به سمت مهارت محوری مبتنی بر دانش پیشرفته سوق داده است.هم گام با تکامل تدریجی چشم انداز پرستاری در بالین، به استقلال بیشتری دست یافته و تقاضایی رو به رشد برای توسعه توانایی های تفکر انتقادی جهت حل مشکلات و تصمیم گیری یافته اند. یکی ازنقش های مهم پرستاری تصمیم گیری در مورد مراقبت از مددجو می باشد. در پاسخ به نیاز تصمیم گیری مستقل در بالین، آموزش پرستاری تاکید زیادی بر تفکر انتقادی دارد. لذا آموزش دهندگان پرستاری باید قادر به تسهیل، توسعه وایجاد ان در دانشجویان باشند. با توجه به نتایج مطالعات انجام شده، توصیه این است که در آموزش پرستاری، تفکر انتقادی در دانشجویان پرورش داده شود تا بتوانند در ارایه خدمات بالینی ماهرتر عمل کرده، بهتر تصمیم بگیرند و مستقل تر باشند.